De kracht van de kameleon

Positief boek dat veel kanten van verandering belicht

In De kracht van de kameleon onderzoeken Jochen Bessemans en Hannelore van Meldert hoe organisaties zich kunnen aanpassen aan veranderende omstandigheden. Recensent Rick Lindeman bespreekt hoe de metafoor van de kameleon leidt tot een praktisch maar soms ook wat wringend model voor adaptieve performance.

De belangrijkste kracht van de kameleon is zijn vermogen om op te gaan in de omgeving. Net zoals bijvoorbeeld octopussen kan hij van kleur veranderen. Hiervoor heeft hij bepaalde huidcellen waarmee hij het pigment kan aanpassen. Zouden wij in ons werk niet af en toe ook onzichtbaar willen zijn, zeker in deze onzekere tijden?

UITGANGSPUNT

Jochen Bessemans en Hannelore van Meldert nemen de metafoor van de kameleon als basis van hun boek over verandermanagement. In De kracht van de kameleon presenteren ze een model voor ‘adaptieve performance’. Hun uitgangspunt is dat voor veel mensen volledig veranderen lastig is, maar dat mensen zich wél kunnen aanpassen aan nieuwe omstandigheden. En als je de omgeving voor die aanpassing optimaal inricht, presteert de organisatie beter. Elk dier presteert immers het beste in de omgeving waarin het past, zoals we sinds Darwin weten.

STERK BEELD

Ik ben een grote liefhebber van natuurmetaforen, maar weet ook dat je ze zorgvuldig moet gebruiken. Op deze metafoor is namelijk wel wat af te dingen. Immers: onttrekt de kameleon zich met zijn aanpassing niet juist aan de verandering van de omgeving? En leert Darwin ons niet dat we ons als individu niet zozeer aanpassen, maar dat degene die het best aangepast is overleeft? Maar de kameleon blijft natuurlijk een sterk beeld: iemand die past in zijn omgeving als een hand in een handschoen.

ADAPTIEVE PERFORMANCE

Van Meldert en Bessemans hebben een model ontwikkeld met negen dimensies om ‘adaptieve performance’ te operationaliseren. Deze gaan onder andere over creativiteit en innovatiekracht, maar ook over de omgang met elkaar, met stress en met crises. De ideale organisatie scoort op deze aspecten hoog. Om aan deze dimensies te werken hebben de auteurs zes hefbomen gedefinieerd. Als je aan deze hefbomen, zoals leiderschap of zelfregulatie, werkt, neemt het adaptieve vermogen van de organisatie toe.

GROTE BEGRIPPEN

Dit zijn grote begrippen, die de auteurs pragmatisch behandelen met oefeningen en voorbeelden. Soms blijft dat wel wat kort. Managementboek staat vol met boeken over elk van deze zes hefbomen. Ook gaan de auteurs uit van een vrij lineaire causaliteit tussen de hefbomen en gedrag. De zes hefbomen worden echter niet direct gekoppeld aan de negen dimensies, waardoor het lastig is dit boek te gebruiken als een concrete leidraad voor verandering in je eigen organisatie.

PRAKTISCHE TIPS

De kracht van de kameleon is een positief boek dat veel kanten van organisatieverandering belicht. Positief is ook dat de auteurs begrijpen dat verandering voor mensen lastig is, en dat het soms effectiever is om te focussen op wat je kunt verbeteren, zodat mensen met een kleine aanpassing beter functioneren. Daarvoor biedt het boek praktische tips. De logica had wel wat scherper uitgewerkt kunnen worden, want stiekem is de verandering die hier van mensen gevraagd wordt ook best groot.

Toch helpt het boek je om die ene kameleon in de vergaderzaal beter te herkennen, zelfs als hij opgaat in het systeemplafond.

Het boek is de koop via onze managementboeklink